نگاهي به سريال «ساعت شني»
 |
در واقع چند وقتي است مجموعههاي تلويزيون، تلاش ميكنند با تكيه بر مضامين تازه از حد و اندازههاي انتظار و سليقه بيننده فراتر رفته و مخاطبان خود را با تمهيداتي مقابل تلويزيون نگه دارند. مجموعههاي «مدار صفردرجه»، «راه بيپايان»، «ميوه ممنوعه» و… نمونههاي موفق اين توجه هستند كه فاصله فكر تا عمل را به حداقل رساندهاند.
اين روزها نيز مجموعه «ساعت شني» از شبكه اول سيما، با شيوهاي جديد در حال پخش است. رويكرد هوشمندانه در پخش يك روز در ميان اين مجموعه، شرايطي فراهم آورده تا به نوعي اتمسفر خاص ساخته شده در مجموعه در فضاي پخش هفتگي پراكنده نشود و با اين شيوه مخاطب را درگير كند.
تحليل نزديك به واقعيت اين است كه ساعت شني، موضوعي حساس و جسورانه را محور قرار داده كه البته در سينما و تلويزيون تا به حال كار نشده، علت اين رويكرد هم نه ممنوع بودن اين حيطه بلكه به همان وجه حساسيت باز ميگردد.
.jpg)
موضوع رحم اجارهاي، از همان مضاميني است كه به نظر ميآيد بنا بر همين تعابير و تحليلهاي شخصي به نوعي خط ممنوع شناخته شده و تا به حال كسي سراغ آن نرفته است ولي احمد رفيعزاده، فيلمنامهنويس ساعت شني با نوع نگاه دراماتيك خود نشان داد كه ميتوان اين موضوع را در رسانه ملي مطرح كرد. در واقع ميتوان ساعت شني را به نوعي ترازو براي محك سطح سليقه مخاطب تعبير كرد كه همواره دستاويز مجموعههاي سطح پايين قرار ميگيرند. معمولا وقتي از سازندگان مجموعههاي تلويزيوني در مورد ضعف كارشان سوال ميشود، سهلالوصول تلويزيون و پاسخ دادن به نياز مخاطب را مطرح ميكنند كه آنها را به سوي روالي تكراري و سطح پايين سوق داده است.
درست است كه تماشاگران تلويزيون، هم سريال جواهري در قصر را نگاه ميكنند هم فيلمهاي سينما چهار و هم مسابقات فوتبال را ولي اين دليل نميشود كه برنامهسازان هم تلاشي براي بالا بردن معيارهاي كيفي تلويزيون انجام ندهند.
رسالت فراموش شده تلويزيون در تربيت مخاطب و ارتقاي سطح سليقه آنها، حلقه گمشدهاي است كه به نظر ميآيد، آرامآرام در حال آشكار شدن و رخنمايي است. ساعت شني مجموعهاي است كه نشان ميدهد ميتوان به مخاطب تلويزيون اعتماد كرد و براي سليقهاش احترام قائل بود.
مريم شيرازي- برداشت از مجله خانواده سبز http://www.ksabz.net/paper.asp?AID=19013
اخبار مرتبط:
- عزتالله ضرغامی با حضور در كميسيون فرهنگي به انتقادهاي نمايندگان مجلس درباره سريال «ساعت شني»، «چهارخونه» و برنامههاي راديو جوان پاسخ داد
- گزارش هفتگی: ابتکار خوب برگزار کنندگان جشنواره فجر، بازتابهای ساعت شنی و نظرسنجی سینمای ما
- ادغام سه قسمت 45 دقيقهيي «ساعت شني» در يک قسمت 70 دقيقه/ بالاخره فشارهاي مخالفان باعث تغييرات در سريال شد
- اعتراض سخنگوی دولت به پخش ساعت شنی و حلقه سبز: برخي سريال هاي تلويزيوني از جمله سريال ساعت شني به قدري قبيح است كه به راحتي نمي توان در خصوص جنبه هاي زشت آن سخن گفت
- عكس هایی از سريال «ساعت شني»
- مدير مركز پژوهشهاي اسلامي صدا و سيما درباره ساعت شنی: این سریال هنوز تمام نشده است
- بانوي سينماي ما (يادداشتي درباره رويا تيموريان، به بهانه سريالهاي «مدار صفر درجه» و «ساعت شني»)
- پخش سريال «ساعت شني» به دليل موضوع حساس و درجهبندي سني مخاطب محدود شد
- تحلیلی بر دفاع رئیس سازمان صدا و سیما از مجموعه ساعت شنی و انتقادهای رادیو جوان / در پایان داستان مجموعه هیچ تغییری نخواهیم داد
- گزارشي از برنامه «ساعت شنی، یک بررسی»: «مشکل از بدنه مردم نیست، عجله برخی مسئولان در قضاوت کردن این واکنشها را ایجاد میکند»
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دكتر محمد مهدی آخوندی، رییس پژوهشكده فناوریهای نوین علوم پزشكی جهاد دانشگاهی (ابن سینا) و رییس مركز فوق تخصصی درمان ناباروری و سقط مكرر ابن سینا، در گفتوگویی با خبرنگار بهداشت و درمان ایسنا، به بررسی مجموعه تلویزیونی «ساعت شنی» که چندی است با مضمون رحم جایگزین از شبکه اول سیما پخش میشود، پرداخت.
دكتر آخوندی با بیان این كه این مجموعه تلویزیونی به خوبی به طرح معضل ناباروری پرداخته است، ولی طرح موضوع رحم جایگزین، به عنوان یك شیوه نوین درمان ناباروری، در یک مجموعه تلویزیونی، زودهنگام بوده است، افزود: از شرایط لازم برای اهدای رحم، برخورداری دو طرف از سلامت كامل یا رفع مشكلات آنها، برای اطمینان از سلامت محصول بارداری، قبل از شروع پروسه درمان است. زیرا ممکن است بسیاری از مشكلات، در طول دوران بارداری، تشدید شود.
رییس سمینار رحم جایگزین، با اشاره به این كه مجموعه تلویزیونی ساعت شنی بسیار ساده انگارانه با موضوع درمان ناباروری برخورد كرده است، گفت: به عنوان مثال، در این سریال، یك متخصص زنان، به تنهایی توانسته است در مطب خود به مدیریت درمان بپردازد.
رییس پژوهشكده فناوریهای نوین علوم پزشكی جهاد دانشگاهی، با تأكید بر لزوم ارزیابی طرفین از نظر سلامت ژنتیكی و بیماریهای عفونی، به برگزاری كارگاه آموزشی با موضوع "بررسی سلامت در اهدا گامت و جنین" كه در تاریخ ششم دی توسط این پژوهشكده برگزار شد، اشاره كرد و افزود: این مجموعه، به راحتی از كنار همه این نکات گذشته است. در حالی كه ارزیابی سلامت جسمی و روانی اهداكننده و پذیرنده از منظر پزشكی و حقوقی هم باید مورد توجه قرار میگرفت.
وی، با بیان اینكه توجه به مسایل حقوقی، اخلاقی و شرعیِ رحم جایگزین الزامی است، گفت: در این مجموعه حتی مادر جایگزین (مهشید) در خصوص باردار شدن، از سوی پدر خود مورد خطاب و عتاب قرار میگیرد كه این، خود حاكی از اهمیت و حساسیت مسائل اخلاقی، حتی در بدترین شرایط است.
دكتر آخوندی با بیان این كه باید درمان رحم جایگزین خالی از هرگونه اشكال و به دور از هر پنهانكاری در مراكز ناباروری صورت گیرد، افزود: مهمترین شرط در این روش درمانی، رسیدن زوجین به این باور است كه رحم جایگزین، تنها راه حل درمانی برای آنان است.
رییس مركز فوق تخصصی درمان ناباروری و سقط مكرر ابن سینا، تصریح كرد: طرح این مسئله كه فرد، صرفاً به علت فقر و نیاز مالی، مایل به اهدای رحم برای زوج نابارور است، موجب خواهد شد، اقشار مرفه جامعه كه میتوانند با نیت خیرخواهانه این اقدام را انجام دهند، از پذیرش این موضوع سرباز زنند.
دكتر آخوندی گفت: در بخشی از این سریال، مادر جایگزین (مهشید) هم در این تردید میکند که آیا مادر حقیقی (ماهرخ) توانایی پرورش فرزند را دارد حاکی از این نکته است که الزاما نبایستی برای اولین تجربه حاملگی شخصی بعنوان رحم جایگزین انتخاب شود و همچنین انجام درمان به روش رحم جایگزین باید برای زوجی سالم و عاری از هرگونه مشکل روحی و روانی صورت پذیرد.
در صحنه دیگری هم مادر جایگزین (مهشید) از این تعجب می کند كه كودكان با كوچكترین بهانهای شاد می شوند. این، خود گویای عمق مشکلاتی است که مهشید متحمل آن شده است و این موقعیت برای فردی که فرزندی را در رحم خود حمل میكند بسیار مضر و ناپسند است.
دكتر آخوندی با انتقاد از اینكه در این مجموعه تلویزیونی، به درستی به موضوع رحم جایگزین پرداخته نشده است، افزود: متأسفانه در این سریال به راحتی از كنار بسیاری از مشكلات درمان پیچیده ناباروری که نیازمند چند نوع تخصص و فوق تخصص است عبور كردهاند.
وی، با بیان این كه در مرحله نخست درمان ناباروری، وجود دست كم سه متخصص جنین شناس، زنان و آندرولوژی (درمان ناباروری مردان) الزامی است، افزود: همچنین، در سایر مراحل، همراهی متخصصان عفونی، ژنتیك ، داخلی غدد و روان پزشكی توصیه میشود.
وی با تأكید بر اینكه این مجموعه میتوانست به خوبی به پیچیدگیهای درمان ناباروری اشاره كند، افزود: موضوع رحم جایگزین، موضوعی میان رشتهای است و باید از كلیه ابعاد به آن پرداخته شود.
رییس پژوهشكده فناوریهای نوین علوم پزشكی جهاد دانشگاهی ابن سینا، با بیان اینکه در سمینار علمی رحم جایگزین از همه ابعاد، از جمله فقهی، حقوقی، اخلاقی، روان شناختی و جامعه شناختی به این روش درمانی پرداخته شده است، یادآور شد: با وجود حل شدنِ تقریبیِ مسائل شرعی،هنوز مسائل قانونی این روش درمان ناباروری در مجلس شورای اسلامی به تصویب نرسیده است.
وی ادامه داد: زمانی كه در برخی روشهای درمان ناباروری مانند اهدای گامت و رحم جایگزین، استفاده از شخص ثالث مطرح شد، این موضوع، ابعاد تازهتری را به خود گرفت.
وی با تأكید بر ضرورت توجه به مباحث اخلاقی افزود: در اهدا، توجه به مسائل روان شناختی، جامعه شناختی، فقهی و حقوقی، در كنار مسائل پزشكی توصیه میشود.
دكتر آخوندی، با اشاره به این كه در مجموعه تلویزیونی ساعت شنی به موضوع ناباروری و مشكلات حاصل از آن، از جمله فشار والدین و اطرافیان برای فرزنددار شدن و نهایتاً متمایل شدن زوجین به دروغ گویی و پنهانكاری به خوبی پرداخته شده است، افزود: دربعد خانوادگی و عاطفی، این قبیل فشارها در خانوادههای ایرانی فراوان است.
وی گفت: این مجموعه، زن را به عنوان قربانی معرفی كرده است و در حالی كه مادر حقیقی (ماهرخ) می كوشید مشكل را حل كند، مورد عتاب یا برخورد دلسوزانه و ترحم آمیز همسر خود قرار می گرفت؛ حال آن كه درمان ناباروری، امری مشترك است.
رییس مركز فوق تخصصی درمان ناباروری و سقط مكرر ابن سینا افزود: سؤالی كه برای بیننده، حین تماشای این مجموعه تلویزیونی مطرح می شود، این است كه آیا مادر حقیقی (ماهرخ) به عنوان بیمار و پزشك معالج كه به مشكلات روانی دچار است، می تواند در مرحله اول کاندید درمان ناباروری باشد و در مرحله دوم درمانگر خود باشد.
دكتر آخوندی با تأكید بر این كه جامعه پزشكی در بین مردم از جایگاه ویژهای برخوردار است، از شیوه نامناسب معرفی پزشكان در این سریال انتقاد كرد.
رییس پژوهشكده فناوریهای نوین علوم پزشكی جهاد دانشگاهی ابن سینا، با بیان اینكه از زمان طرح لقاح خارجی رحمی در سال 1978، تحول عظیمی در علم پزشكی رخ داده است، افزود: با گسترش روش لقاح خارج رحمی و ظهور اختراعات و ابتكارات، تسهیلات لازم برای ایجاد بارداری در زوجین نابارور فراهم شد اما در عین حال، با سؤالاتی روبرو هستیم از این قبیل كه مجاز به تشكیل چند جنین در محیط خارج از رحم هستیم، چه تعداد از این جنینها را می توان به رحم منتقل كرد و جنین از چه هنگام به عنوان موجود زنده مطرح می شود.
به گفته دكتر آخوندی، كاتولیكها به تولید آزمایشگاهی جنین بیش از تعداد مورد نیاز برای انتقال اعتقادی ندارند. زیرا معتقدند جنین، از ابتدای تشكیل، انسان است.
دكتر آخوندی در پایان یادآورشد: رحم جایگزین، شیوه درمانی مناسبی فقط برای زوجین نابارور دارای اندیکاسیونهایی مانند زنان فاقد رحم در سندرم راكی تانسكی، زنان دارای رحم چرخیده، زنانی كه به دلایل ثانویه و احیانا ابتلا به بدخیمیها فاقد رحم شوند و مبتلایان به ناهنجاریهای ساختمانی رحم از قبیل وجود فیبروم در رحم كه قدرت پذیرش جنین را كاهش می دهد، نیست. بلکه زوجین بارور در صورت داشتن بیماریهای زمینهای، مانند بیماریهای قلبی و كلیوی که با بارداری تشدید می شوند نیز از مواردی هستند که امكان کاربرد این روش درمانی برای ایشان وجود دارد.
به گزارش ایسنا، با توجه به نقش انكار ناپذیر رسانه فراگیری چون صدا و سیما در فرهنگسازی و نهادینه كردن امور، مناسبتر بود در ساخت مجموعه تلویزیونی ساعت شنی، با موضوع ناباروری و رحم جایگزین كه به لحاظ پزشكی از حساسیت بالایی برخودار است، ضمن بهرهگیری از مشاوره متخصصان امر، دقت بیشتری لحاظ شود.
منبع خبر: خبرگزاری دانشجویان ایران - تهران
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ناگفته هاى رحم جایگزین
روزنامه ایران، ۱۵ دى ماه در صفحه هاى اجتماعى و حوادث در گزارش هایى مجزا به موضوع «استفاده از درمان رحم جایگزین» پرداخته بود. دكتر محمدمهدى آخوندى، رئیس پژوهشكده ابن سینا در این باره ناگفته هاى علمى را مطرح كرده است.
امروزه، استفاده از فناورى هاى نوین زیستى امكانات جدیدى را در اختیار بشر قرار داده و بسیارى از مشكلات و بیمارى ها با استفاده از این روش ها قابل حل است. در میان این بیمارى ها، نابارورى، از جمله مشكلاتى است كه پیامدهاى فراوانى را دربرداشته است. گواه این مدعا، آمار و ارقامى است كه نشان مى دهد نابارورى، سومین عامل طلاق در جامعه است. همچنین نابارورى، علاوه بر تبعات مخرب روانى براى اعضاى یك خانواده، موجب آثار سوءاجتماعى نیز مى شود.تولد نخستین فرزند حاصل از لقاح خارج رحمى در ۱۹۷۸ ، این امكان را براى زوجین نابارور فراهم كرد كه همچنان به داشتن فرزند امیدوار باشند. از آن زمان تاكنون روش هاى مختلف درمان نابارورى، مانند تحریك تخمك گذارى ، IUI,IVF,GIFT,ZIFT و اهداى گامت و جنین، به شكل گسترده اى مورد استفاده نیازمندان قرار گرفت.
یكى از روش هاى نوین درمان نابارورى ، استفاده از رحم جایگزین است. در این روش، علاوه بر زوج نابارور، فرد ثالثى (مادر جایگزین) مشاركت دارد كه جنین را در رحم خود پرورش مى دهد تا پس از تولد، در اختیار زوج نابارور قرار گیرد.
جایگزینى رحمى، زمانى ضرورت مى یابد كه زوج، همه عوامل دخیل در شكل گیرى فرزند را دارند، اما به علت نداشتن رحم سالم، امكان داشتن فرزند از آنها سلب شده است. روش لقاح خارج رحمى IVF/ICSI این امكان را براى چنین زوج هایى فراهم كرده است كه جنین سالم آنها در آزمایشگاه جنین شناسى تشكیل و در موقعیتى مناسب، به رحم شخص ثالث انتقال یابد. زمانى كه زنى، آمادگى خود را براى در اختیار قراردادن رحم خود به منظور انتقال جنین زوج متقاضى درمان، اعلام كرد و متعهد شود كه پس از زایمان، فرزند را به صاحبان گامت بازگرداند، جانشینى رحمى صورت مى گیرد.به طور كلى، روش درمانى جایگزینى رحم، براساس منشأ تخمكى كه براى ایجاد جنین استفاده مى شود، به دو گروه عمده تقسیم مى گردد:
در گروه اول، باردارى بانوى صاحب رحم، در نتیجه لقاح، تخمك وى با اسپرم همسر زن نابارور حاصل مى شود. در این روش، بانوى صاحب رحم، از نظر ژنتیكى به كودك وابسته است و مادر ژنتیكى نیز محسوب مى شود. این روش كه جایگزینى نسبى نامیده مى شود، زمانى مورد استفاده قرار مى گرفت كه روش هاى لقاح خارج رحمى ابداع نشده بود.در گروه دوم، تخمك و اسپرم زوج نابارور به روش لقاح خارج رحمى به جنین تبدیل مى شود و جنین حاصل، به رحم جایگزین منتقل مى شود. در این روش، بانوى صاحب رحم، جنین را تا زمان زایمان، در رحم خود حمل مى كند.
فرزند حاصل از روش جایگزینى كامل از نظر ژنتیكى هیچ ارتباطى با بانوى صاحب رحم ندارد و زوج نابارور، والدین بیولوژیكى كودك محسوب مى شوند.
باتوجه به گزارش صفحه حوادث روزنامه ایران و اظهارات شاكى و زوج نابارور باید گفت روش درمانى این زوج از نوع اول، یعنى جایگزینى نسبى است كه استفاده از آن با وجود امكانات لقاح خارج رحمى صورت نمى گیرد مگر آن كه زوجه علاوه بر مشكل رحمى، مشكل تخمدان (تخمك) نیز داشته باشند كه در این صورت امكان استفاده از تخمك اهدایى میسر است. بنابراین، توصیه به استفاده روش جایگزینى رحمى نسبى و ادله ذكر شده مبنى بر ناتوانى در استفاده از لقاح خارج رحمى به علت سن زیاد نیز به لحاظ پزشكى موجه نیست. همچنین در بخشى از اظهارات شاكى آمده است:«پس از آزمایشات مكرر و تحویل جواب آزمایش هایم به پزشك معالج، او آب پاكى را روى دستم ریخت و گفت به خاطر سن زیاد نمى توانم از طریق روش آزمایشگاهى باردار شوم. اما مى توانم از طریق تزریق بارور شوم.»
صرف نظر از صحت داشتن یا نداشتن این گفته، نه تنها این دلیل به لحاظ پزشكى قابل قبول نیست، بلكه توصیه به روش جایگزینى نسبى از سوى مؤسسه درمان نابارورى و پیشنهاد جارى شدن صیغه عقد نیز شگفت آور است، زیرا باتوجه به ویژگى هاى مذهبى و فرهنگى جامعه و لزوم مغایرت نداشتن روش هاى درمانى با شرع بویژه در موضوع هاى حساسى چون نابارورى، ضرورى است، پیش از آغاز درمان، مشاوره فقهى دقیقى صورت گیرد و جوانب مختلف مسأله، به لحاظ شرعى، به دقت سنجیده شود. این نكته قابل توجه است كه فقهاى شیعه توانسته اند همگام با تحولات پزشكى، فتاواى مناسبى براى حل مشكلات مربوط به نابارورى تدارك ببینند. بنابراین، در مورد مسأله پیش آمده، اقدام زودهنگام، خودسرانه و نسنجیده به قرائت صیغه، موجب پیچیدگى بى مورد مسأله شده است.علاوه بر مشاوره مذهبى، انجام مشاوره هاى تخصصى پزشكى، روانى و حقوقى نیز بسیار مفید و ضرورى است. رسانه هاى جمعى نیز نقش بسزایى در فرهنگ سازى و ایجاد بستر مناسب براى آمادگى افكار عمومى دارد. بارى، درج مطالب با تیترهاى نامناسب، گرچه ممكن است مهیج و جنجالى باشد، هم در تعارض با روحیه حقیقت طلبى و افزایش آگاهى جمعى است و هم، در چنین مواردى، به مأیوس كردن و ایجاد ترس در جمع كثیرى از بیمارانى مى انجامد كه با هزار امید و آرزو به مراكز معتبر درمان نابارورى مراجعه مى كنند.خوشبختانه در ماه هاى اخیر، اصطلاح «رحم جایگزین» جایگزین «رحم اجاره اى» شده است. اصطلاح «رحم اجاره اى » معنایى تجارى و مذموم را در ذهن تداعى مى كند كه اصطلاح «رحم جایگزین» عارى از آن است. شایسته است همه رسانه ها از این اصطلاح استفاده كنند تا امكان قضاوت منصفانه و دقیق بیشتر در اختیار هموطنان قرار گیرد.
منبع خبر: iran-newspaper
نام و نامخانوادگي: دكتر محمد مهدي آخوندي